Nhằm tăng cường năng lực chẩn đoán bệnh Leptospirosis và chuẩn hóa hoạt động xét nghiệm trong hệ thống y tế dự phòng, Viện Vệ sinh dịch tễ Trung ương tổ chức khóa tập huấn “Chẩn đoán vi khuẩn Leptospira từ mẫu bệnh phẩm lâm sàng” tại Trung tâm Đào tạo và Quản lý Khoa học và Khoa Vi khuẩn, Viện Vệ sinh dịch tễ Trung ương. Khóa tập huấn có sự tham gia của 27 cán bộ phòng xét nghiệm đến từ 14 Trung tâm Kiểm soát bệnh tật (CDC) tuyến tỉnh khu vực miền Bắc gồm Thanh Hóa, Nghệ An, Hà Tĩnh, Hải Phòng, Tuyên Quang, Thái Nguyên, Cao Bằng, Lào Cai, Ninh Bình, Sơn La, Điện Biên, Phú Thọ, Lai Châu và Hưng Yên, cùng đại diện một số bệnh viện đa khoa trên địa bàn Hà Nội. Khóa tập huấn là một trong những hoạt động chuyên môn của Viện nhằm nâng cao năng lực phát hiện, chẩn đoán và giám sát bệnh leptospirosis, đồng thời tạo nền tảng cho việc xây dựng mạng lưới phòng xét nghiệm trên phạm vi cả nước.
Leptospirosis là bệnh truyền nhiễm lây truyền từ động vật sang người, lưu hành tại nhiều quốc gia có khí hậu nhiệt đới và cận nhiệt đới, trong đó có Việt Nam. Bệnh thường liên quan đến mưa lớn, ngập lụt và điều kiện vệ sinh môi trường chưa bảo đảm. Biểu hiện lâm sàng đa dạng, không đặc hiệu và dễ nhầm lẫn với nhiều bệnh sốt cấp tính khác, dẫn đến nguy cơ bỏ sót hoặc chẩn đoán muộn. Vì vậy, xét nghiệm phòng thí nghiệm có vai trò quyết định trong việc xác định căn nguyên gây bệnh, hỗ trợ điều trị, giám sát dịch tễ và triển khai các biện pháp phòng, chống dịch hiệu quả.
Đáp ứng với tình hình dịch bệnh, Viện Vệ sinh dịch tễ Trung ương đã xây dựng chương trình đào tạo theo hướng kết hợp giữa cập nhật kiến thức chuyên môn và thực hành kỹ thuật. Nội dung khóa học được thiết kế toàn diện, bao gồm dịch tễ học và đặc điểm lâm sàng của bệnh leptospirosis; hướng dẫn lựa chọn, thu thập, bảo quản và vận chuyển mẫu bệnh phẩm; các kỹ thuật chẩn đoán bằng kính hiển vi nền tối, xét nghiệm ngưng kết vi thể (MAT), ELISA phát hiện kháng thể IgM và kỹ thuật sinh học phân tử PCR/Real-time PCR phát hiện DNA của Leptospira. Bên cạnh đó, học viên còn được cập nhật các nội dung về đảm bảo chất lượng xét nghiệm, thẩm định và xác nhận giá trị sử dụng của kỹ thuật PCR, cũng như các quy định về an toàn sinh học trong phòng xét nghiệm.
Các học viên tham dự phiên giảng lý thuyết tại thư viện Viện Vệ sinh dịch tễ Trung ương
Một điểm nổi bật của khóa tập huấn là các phiên thực hành trực tiếp tại phòng xét nghiệm. Dưới sự hướng dẫn của các giảng viên, học viên được thực hành đóng gói và vận chuyển mẫu theo quy định an toàn sinh học, soi kính hiển vi phát hiện Leptospira và thực hiện kỹ thuật Real-time PCR trên mẫu bệnh phẩm lâm sàng. Ngoài ra, chương trình còn tổ chức phân tích các ca bệnh điển hình, hướng dẫn diễn giải kết quả xét nghiệm, nhận diện các lỗi thường gặp trong quá trình thực hiện MAT, ELISA và Real-time PCR, đồng thời thảo luận các giải pháp khắc phục nhằm nâng cao độ chính xác và độ tin cậy của kết quả xét nghiệm.
Phát hiện vi khuẩn Leptospira bằng kỹ thuật Realtime PCR và soi kính hiển vi nền tối
Thông qua khóa tập huấn, Viện Vệ sinh dịch tễ Trung ương tiếp tục khẳng định vai trò là đơn vị đầu mối trong đào tạo, hướng dẫn chuyên môn và chuyển giao kỹ thuật xét nghiệm đối với các bệnh truyền nhiễm mới nổi và tái nổi. Hoạt động này không chỉ góp phần nâng cao năng lực chuyên môn cho cán bộ phòng xét nghiệm tuyến tỉnh mà còn thúc đẩy việc chuẩn hóa quy trình kỹ thuật, tăng cường kết nối giữa các phòng xét nghiệm trong mạng lưới và nâng cao chất lượng chẩn đoán trên phạm vi toàn quốc.
Thực hành phân tích các tình huống xảy ra khi phân tích kết quả xét nghiệm
Trong thời gian tới, Viện tiếp tục duy trì các chương trình đào tạo liên tục, hỗ trợ kỹ thuật, đánh giá chất lượng xét nghiệm, chuyển giao các phương pháp chẩn đoán tiên tiến và cập nhật các hướng dẫn chuyên môn theo các khuyến cáo quốc tế. Đồng thời, Viện sẽ tăng cường phối hợp với các Trung tâm Kiểm soát bệnh tật tỉnh, thành phố, các cơ sở khám, chữa bệnh và các đơn vị nghiên cứu nhằm từng bước hình thành mạng lưới chẩn đoán và giám sát leptospirosis trên phạm vi cả nước. Mạng lưới này sẽ góp phần nâng cao khả năng phát hiện sớm ca bệnh, chuẩn hóa chất lượng xét nghiệm, chia sẻ dữ liệu dịch tễ và hỗ trợ triển khai hiệu quả các hoạt động giám sát, cảnh báo sớm và đáp ứng với các bệnh lây truyền từ động vật sang người.
Khóa tập huấn được triển khai trong khuôn khổ dự án “Nâng cao năng lực y tế công cộng thiết yếu khu vực miền Bắc giai đoạn 2021 – 2026” do Trung tâm Phòng ngừa và Kiểm soát bệnh tật Hoa Kỳ viện trợ. Sự hỗ trợ của dự án về nguồn lực, đào tạo và hợp tác kỹ thuật đã góp phần giúp Viện Vệ sinh dịch tễ Trung ương mở rộng các hoạt động đào tạo, chuẩn hóa kỹ thuật xét nghiệm và nâng cao năng lực cho hệ thống phòng xét nghiệm các tuyến. Trên cơ sở đó, Viện tiếp tục phối hợp với các đối tác trong nước và quốc tế nhằm xây dựng một mạng lưới giám sát leptospirosis bền vững, đáp ứng yêu cầu phát hiện sớm, giám sát hiệu quả và kiểm soát bệnh trong bối cảnh biến đổi khí hậu và nguy cơ gia tăng các bệnh truyền nhiễm lây truyền từ động vật sang người.