Ngày 21/7/2026, tại Khách sạn Pullman Hà Nội, đã diễn ra sự kiện “Đối thoại hợp tác về phòng ngừa và kiểm soát bệnh sốt xuất huyết Dengue” do Đại sứ quán Peru tại Việt Nam và tổ chức Crowell Global Advisors phối hợp tổ chức. Sự kiện có sự tham dự của đại diện các cơ quan quản lý nhà nước, các tổ chức công cộng, các tổ chức quốc tế, các cơ sở đào tạo cùng các chuyên gia trong nước và quốc tế. Nội dung đối thoại tập trung chia sẻ những thách thức và cơ hội trong công tác phòng ngừa, kiểm soát bệnh sốt xuất huyết Dengue, đặc biệt trong bối cảnh đô thị hóa, biến đổi khí hậu và các yếu tố nguy cơ mới nổi.
Tại sự kiện, PGS.TS. Trần Như Dương, Phó Viện trưởng Viện Vệ sinh dịch tễ Trung ương, đại diện Việt Nam trình bày tham luận với trọng tâm là vai trò của cộng đồng trong phòng, chống sốt xuất huyết Dengue nhằm giảm gánh nặng bệnh tật, bảo vệ sức khỏe nhân dân và tăng cường tính bền vững của hệ thống y tế, đồng thời chia sẻ định hướng tăng cường công tác phòng, chống sốt xuất huyết Dengue tại Việt Nam.
PGS.TS. Trần Như Dương, Phó Viện trưởng Viện Vệ sinh dịch tễ Trung ương, đại diện Việt Nam trình bày tham luận
Từ thực tiễn nhiều năm triển khai công tác phòng, chống sốt xuất huyết Dengue, Việt Nam đã đúc kết một số bài học kinh nghiệm quan trọng, PGS.TS Trần Như Dương nhấn mạnh:
Trước hết, phòng bệnh phải luôn đi trước chống dịch. Quan điểm xuyên suốt là chuyển từ tư duy “ứng phó khi dịch bùng phát” sang “quản trị nguy cơ dựa trên dự báo và phòng ngừa chủ động”. Các hoạt động giám sát nguy cơ, dự báo sớm và triển khai biện pháp phòng bệnh được thực hiện ngay trước mùa dịch, thay vì chỉ can thiệp khi số ca mắc gia tăng hoặc bệnh viện quá tải. Nguyên tắc này hoàn toàn phù hợp với tinh thần của Luật Phòng bệnh năm 2025, trong đó xác định phòng bệnh chủ động là nền tảng của hệ thống y tế.
Thứ hai, cộng đồng là trung tâm của mọi hoạt động phòng, chống sốt xuất huyết. Ngành y tế không thể loại bỏ nơi sinh sản của muỗi nếu thiếu sự tham gia của từng hộ gia đình. Thông điệp “Không có lăng quăng, không có sốt xuất huyết” vẫn giữ nguyên giá trị và được duy trì trong nhiều năm qua. Mỗi người dân được xem là một cán bộ y tế tại gia đình, mỗi hộ dân là một điểm giám sát, mỗi khu dân cư là một “pháo đài” phòng, chống dịch. Việc duy trì vệ sinh môi trường, loại bỏ các dụng cụ chứa nước không cần thiết, kiểm tra thường xuyên nơi sinh sản của muỗi và thay đổi hành vi của người dân là giải pháp bền vững nhất.
Thứ ba, giám sát dịch tễ phải dựa trên dữ liệu và đánh giá nguy cơ. Việt Nam đang từng bước chuyển đổi từ hệ thống giám sát truyền thống sang mô hình giám sát chủ động, trong đó thông tin về ca bệnh được phân tích cùng dữ liệu về véc tơ truyền bệnh, các yếu tố khí tượng, môi trường và đặc điểm dân cư nhằm nhận diện sớm các khu vực có nguy cơ cao. Cách tiếp cận này giúp các địa phương ưu tiên nguồn lực, triển khai can thiệp đúng địa bàn, đúng thời điểm và nâng cao hiệu quả sử dụng nguồn lực y tế.
Thứ tư, kiểm soát véc tơ phải theo hướng tích hợp và bền vững. Việt Nam xác định phun hóa chất diệt muỗi chỉ là một trong nhiều biện pháp can thiệp và không thể thay thế việc loại bỏ nơi sinh sản của muỗi cũng như các biện pháp kiểm soát véc tơ khác. Các hoạt động giám sát côn trùng, quản lý môi trường, truyền thông thay đổi hành vi, sử dụng hóa chất hợp lý và nghiên cứu, ứng dụng các biện pháp mới trên cơ sở bằng chứng khoa học được triển khai đồng bộ nhằm nâng cao hiệu quả phòng, chống dịch.
Cuối cùng, giảm tử vong luôn là ưu tiên hàng đầu. Song song với công tác phòng bệnh, Việt Nam đặc biệt chú trọng nâng cao năng lực điều trị. Các hướng dẫn chẩn đoán và điều trị liên tục được cập nhật; hệ thống phân tuyến điều trị từng bước được hoàn thiện; năng lực của y tế cơ sở được tăng cường nhằm phát hiện sớm các dấu hiệu cảnh báo, xử trí kịp thời và chuyển tuyến hợp lý. Nhờ đó, mặc dù số ca mắc có thể biến động theo từng năm, tỷ lệ tử vong do sốt xuất huyết Dengue vẫn luôn được duy trì ở mức thấp.
TS. Võ Hải Sơn – Phó Cục trưởng Cục Phòng bệnh, Bộ Y tế và các đại biểu tham dự
Những kinh nghiệm được chia sẻ tại chương trình đối thoại góp phần khẳng định cách tiếp cận toàn diện của Việt Nam trong phòng, chống sốt xuất huyết Dengue, đồng thời thúc đẩy hợp tác quốc tế, chia sẻ kinh nghiệm và tăng cường các giải pháp ứng phó với bệnh truyền nhiễm trong bối cảnh nhiều thách thức mới đối với sức khỏe cộng đồng.
TS. Vũ Trọng Dược – Khoa Côn trùng và Động vật y học