I. TẦM SOÁT UNG THƯ CỔ TỬ CUNG – CẬP NHẬT CHIẾN LƯỢC MỚI TỪ WHO VÀ BỘ Y TẾ
Ung thư cổ tử cung (UTCTC) hiện là loại ung thư phổ biến thứ hai ở phụ nữ trong độ tuổi sinh sản tại Việt Nam. Tuy nhiên, gánh nặng bệnh tật từ virus HPV không chỉ dừng lại ở nữ giới; thực tế y khoa cho thấy đây là “kẻ tấn công” thầm lặng gây ra nhiều bệnh lý nguy hiểm tại đường sinh dục và hậu môn cho cả hai giới.
Tin vui là các bệnh lý này hoàn toàn có thể được phòng ngừa và kiểm soát hiệu quả nếu được phát hiện sớm thông qua các phương pháp sàng lọc hiện đại.
1. HPV – Tác nhân gây bệnh đa diện trên cả hai giới
Việc nhiễm virus u nhú ở người (HPV) nguy cơ cao kéo dài là nguyên nhân tiên phát dẫn đến các tổn thương tiền ung thư và ung thư. Trong đó, 8 týp HPV sinh ung phổ biến nhất (16, 18, 45, 33, 51, 58, 31, 52) chịu trách nhiệm cho khoảng 96,1% các ca UTCTC.
Đáng chú ý, HPV không chỉ gây bệnh tại cổ tử cung mà còn trực tiếp dẫn đến:
- Ung thư đường sinh dục: Gây ung thư âm đạo, âm hộ ở nữ giới và ung thư dương vật ở nam giới.
- Ung thư hậu môn: Gây gánh nặng bệnh tật nghiêm trọng cho cả nam và nữ.
- Các bệnh lý khác: Các chủng HPV nguy cơ thấp là tác nhân chính gây sùi mào gà và các tổn thương lành tính nhưng dai dẳng, ảnh hưởng lớn đến chất lượng cuộc sống.
2. Bước ngoặt trong công nghệ tầm soát
Thay vì phương pháp tế bào học (Pap smear) truyền thống, Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) và Bộ Y tế Việt Nam (theo Quyết định 3792/QĐ-BYT) hiện khuyến cáo:
- Sử dụng xét nghiệm HPV (DNA/mRNA) làm phương pháp sàng lọc đầu tay.
- Giá trị dự báo âm tính cực cao: Nếu kết quả xét nghiệm HPV âm tính, người phụ nữ gần như không có nguy cơ mắc bệnh trong 5 năm tới.
- Giãn cách chu kỳ sàng lọc: Nhờ độ chính xác cao, khoảng cách giữa các lần sàng lọc có thể kéo dài từ 5–10 năm.
Sơ đồ Phân tầng Nguy cơ (Triage) theo WHO 2021/2024
3. Triage – Phân tầng để điều trị chính xác
Đối với các trường hợp dương tính với HPV, việc ứng dụng các dấu ấn sinh học như nhuộm kép p16/Ki-67 đang trở thành xu hướng mới.
Phương pháp này giúp phân loại chính xác những trường hợp thực sự có nguy cơ cao, từ đó giảm thiểu các thủ thuật can thiệp không cần thiết (như soi cổ tử cung hoặc sinh thiết đại trà).
II. TRUNG TÂM NGHIÊN CỨU Y SINH HỌC– NĂNG LỰC TOÀN DIỆN TRONG KIỂM SOÁT HPV
Trước thực trạng HPV gây bệnh đa dạng trên cả đường sinh dục và hậu môn, Trung tâm Nghiên cứu Y sinh học, Viện Vệ sinh dịch tễ Trung ương đã không ngừng nâng cao năng lực để đáp ứng nhu cầu chẩn đoán và nghiên cứu toàn diện cho cả cộng đồng.
1. Năng lực xét nghiệm đa mục tiêu
Với bề dày kinh nghiệm từ năm 2013, Trung tâm hiện triển khai các hệ thống xét nghiệm tiên tiến nhất:
- Định týp chính xác: Xác định 14 týp HPV nguy cơ cao gây ung thư cổ tử cung, hậu môn và đường sinh dục và 1 số týp HPV nguy cơ thấp gây sùi mào gà.
- Phạm vi ứng dụng rộng: Xét nghiệm không chỉ áp dụng cho mẫu bệnh phẩm cổ tử cung mà còn tối ưu hóa cho các loại mẫu dịch quét đường sinh dục và hậu môn của cả nam và nữ.
- Kỹ thuật phân tử chuyên sâu: Sử dụng real-time PCR, PCR kỹ thuật số (dPCR), và khuếch đại tín hiệu để đảm bảo không bỏ sót bất kỳ dấu hiệu nhiễm virus nào.
2. Nghiên cứu vaccine – Lá chắn cho tương lai
Khác biệt hoàn toàn với các đơn vị xét nghiệm thông thường, Trung tâm khẳng định vị thế dẫn đầu trong nghiên cứu ứng dụng:
- Triển khai kỹ thuật đánh giá đáp ứng miễn dịch sau tiêm vắc xin HPV cho mọi đối tượng.
- Dữ liệu từ PTN phục vụ đắc lực cho các chiến dịch vaccine quốc gia, hướng tới mục tiêu loại bỏ các bệnh ung thư do HPV gây ra.
- Nghiên cứu chế tạo hạt giống virus (VLPs), tiền đề cho vắc xin phòng bệnh liên quan đến HPV
Nhân viên y tế thực hiện xét nghiệm HPV tại PTN của Trung tâm và các thành tựu đạt được (PTN đạt chuẩn ISO 15189:2012; chế tạo thành công VLP HPV16).
3. Chất lượng quốc tế – Tin cậy tuyệt đối:
Uy tín của Trung tâm không chỉ đến từ con số mà còn từ những tiêu chuẩn khắt khe:
- 14 năm duy trì tiêu chuẩn ISO 15189: Hệ thống quản lý chất lượng nghiêm ngặt cho phòng xét nghiệm y tế.
- Ngoại kiểm quốc tế: Hàng năm, PTN đều tham gia và đạt kết quả xuất sắc trong chương trình thử nghiệm thành thạo “Global HPV DNA Genotyping Proficiency Study” do Viện Karolinska (Thụy Điển) tổ chức.
Lưu đồ xử trí của Bộ Y tế Việt Nam 2024 để khẳng định sự tuân thủ quy trình chuẩn
4. Sứ mệnh phục vụ cộng đồng
Không chỉ dừng lại ở các dự án nghiên cứu trọng điểm, năng lực của Trung tâm luôn sẵn sàng phục vụ công tác chẩn đoán lâm sàng, mang đến những kết quả xét nghiệm chính xác nhất cho người bệnh.
Kết quả chính xác là nền tảng của điều trị hiệu quả. Để được hỗ trợ về chuyên môn, thực hiện các xét nghiệm HPV chất lượng cao hoặc hợp tác nghiên cứu, quý đồng nghiệp và khách hàng vui lòng liên hệ:
PGS.TS. Nguyễn Vân Trang – Trung tâm Nghiên cứu Y sinh học – Viện Vệ sinh Dịch tễ Trung ương
Hotline: 0902028181
Email: nvt@nihe.org / mdvxlab.nihe@gmail.com